Tilla Qori madrasasi

Super User

Super User

Jurnalistlar bilan muloqot chog‘ida janob Rubio Samarqand ko‘p asrlar davomida xalqaro savdo aloqalarining muhim markazi bo‘lib kelganini ta’kidladi. Bugun esa ushbu zaminda O‘zbekiston va AQSh o‘rtasidagi hamkorlik uchun yangi imkoniyatlar ochilmoqda.

Davlat kotibining yurtimizga ilk tashrifi aynan Samarqandda o‘tayotgani o‘ziga xos ramziy ma’noga ega.

Регистан готовится встретить День города ярким лазерным шоу, объединившим величие древней архитектуры и современные технологии. В прошлом году знаменитую площадь посетили более миллиона человек, а в 2026-м растет интерес со стороны европейских туристов: после России в числе лидеров - Италия и Испания.

О новых экспозициях, виртуальном гиде, историческом кино и туристических новшествах мы поговорили с заместителем директора по научной части дирекции по реставрации и использованию ансамбля Регистан Азаматом САМАТОВЫМ.

-  Регистан производит сильное впечатление на людей самых разных культур. Что помогает привлекать все больше путешественников? Только ли красота самого ансамбля?

-  Безусловно, архитектура Регистана - наше главное богатство. Наша задача - сделать посещение Регистана комфортным, информативным и интересным для людей разного возраста, из разных стран и с разными интересами. Начнем с практических вещей. Как сегодня туристу подготовиться к посещению Регистана, не тратя лишнего времени?  Для удобства посетителей билеты можно приобрести заранее на официальном сайте Registon.uz . Там же доступен виртуальный гид, который помогает познакомиться с историей ансамбля и подготовиться к посещению. Это особенно удобно для иностранных туристов и самостоятельных путешественников, которые предпочитают заранее планировать свою программу. Человек может получить необходимую информацию еще до приезда на площадь и уже на месте уделить больше внимания самому памятнику.

- Вы упомянули виртуального гида. А можно ли сказать, что технологии сегодня меняют само восприятие исторического памятника?

- Конечно. Раньше человек, в основном, осматривал архитектуру и слушал рассказ экскурсовода. Сегодня у нас появляется больше возможностей показать, как выглядело историческое пространство в прошлом, объяснить особенности строительства и представить события той эпохи в более наглядной форме. Цифровые реконструкции, мультимедийные материалы и интерактивные элементы помогают сделать историю понятнее. Особенно это важно для молодежи и детей, которым легче воспринимать информацию, когда она сопровождается визуальными образами.

- Одним из новшеств стал исторический фильм в медресе Тилля-Кори. Что увидит зритель?

- Это действительно интересная возможность по-новому познакомиться с историей Самарканда. В медресе Тилля-Кори демонстрируется исторический фильм, рассказывающий о прошлом города и строительстве величественного медресе. Зритель получает возможность мысленно перенестись в другую эпоху, представить, как создавался этот выдающийся архитектурный памятник, и лучше понять историческую среду, в которой он появился. Такой формат дополняет обычную экскурсию и помогает связать архитектуру, историю города и судьбы людей.

- В прошлом году обновились постоянные музейные экспозиции в медресе Мирзо Улугбека и Тилля-Кори. Что изменилось для посетителей?

- В этих двух медресе завершены масштабные работы по обновлению постоянных экспозиций и реставрации внутренних помещений. Главная идея заключалась в том, чтобы представить историко-культурное наследие Самарканда на современном музейном уровне и показать, почему наш город был одним из крупнейших центров науки, образования и искусства эпохи Темуридов. Особенно интересна экспозиция медресе Мирзо Улугбека. Она пополнилась более чем 50 редкими рукописями и документами, в том числе трудами Абу Райхана Беруни, Ибн Сины и Али Кушчи. Здесь также представлены научные приборы и исторические материалы, связанные с деятельностью Мирзо Улугбека - выдающегося астронома и просветителя XV века.

- А чем отличается экспозиция в медресе Тилля-Кори?

- Она посвящена истории формирования ансамбля Регистан и его архитектурному великолепию. Здесь посетители могут узнать, как складывался исторический облик площади, познакомиться с особенностями архитектуры и декоративного искусства. Большая часть экспонатов была отреставрирована в сотрудничестве с французскими специалистами. Дизайн обновленного музейного пространства разработан французским архитектурным бюро Wilmotte & Associés. При этом особое внимание уделялось гармоничному сочетанию восточных традиций с современными требованиями музейного дела. Для нас принципиально важно, чтобы обновление не нарушало историческую атмосферу, а помогало раскрывать ее еще полнее.

- Получается, Регистан сегодня - это уже не просто архитектурный ансамбль, а целое образовательное пространство?

- Именно так. Регистан интересен не только специалистам по истории и архитектуре. Здесь каждый может найти что-то для себя: школьник - узнать о великих ученых, студент - познакомиться с историей науки, иностранный турист - лучше понять культуру Узбекистана, а житель Самарканда - открыть для себя новые страницы родного города.

- Мы знаем, что сам ансамбль нуждается в постоянном уходе и реставрации. Что сейчас происходит в медресе Шердор?

- Сохранение памятников - одна из важнейших задач дирекции. В 2026 году завершена первая фаза реставрации фасада медресе Шердор при поддержке Фонда послов США по сохранению культурного наследия. Работы направлены на сохранение уникальных мозаик, майолики, декоративных элементов и куфических надписей. Проект включает три этапа и предусматривает не только восстановление исторического фасада, но и развитие профессиональных компетенций специалистов в области реставрации. Кроме того, Фонд развития культуры и искусства Узбекистана и Посольство США подписали пятилетнюю «дорожную карту» сотрудничества в сфере культуры и сохранения наследия.

- В какое время лучше приходить на Регистан, чтобы получить наиболее полное впечатление?

- У каждого времени суток свое очарование. Днем хорошо видны тонкости орнаментов, мозаики и архитектурных деталей. Вечером можно насладится светомузыкальной панорамой и лазерным шоу. Мы советуем туристам не ограничиваться коротким осмотром площади. Стоит выделить время для музейных экспозиций, познакомиться с историей каждого медресе и воспользоваться доступными информационными возможностями. Тогда впечатление от Регистана будет гораздо полнее.

Беседовала Замира БАЛТАЕВА.

Samarqand shahrida “24/7 turizm” tamoyillari asosida zamonaviy, xavfsiz va tunu kun xizmat ko‘rsatuvchi turizm infratuzilmasi shakllantirilmoqda. Shu maqsadda turistlar eng ko‘p tashrif buyuradigan hududlardagi bozor, savdo majmualari va tarixiy-madaniy meros obyektlarining ish vaqti uzaytirildi, sayyohlar uchun maxsus xizmat ko‘chalari tashkil etildi.

Bozor, savdo majmualari va muzeylar uchun uzaytirilgan ish vaqti

Turistlar gavjum hududlardagi obyektlarning ish vaqti uzaytirildi: “Siyob” bozori soat 24:00 gacha, “Makon Mall” va “Family Park” savdo majmualari 23:00 gacha xizmat ko‘rsatmoqda.

Tarixiy-madaniy meros obyektlariga kechki vaqtda ziyorat qilish imkoniyati ham kengaytirildi. Endilikda “Afrosiyob” muzeyi, “Amir Temur” maqbarasi, “Bibixonim” majmuasi hamda “Mirzo Ulug‘bek” rasadxonasi muzey majmuasi soat 23:00 gacha, “Registon” ansambli soat 24:00 gacha ochiq bo‘ladi. Bundan tashqari, har kuni soat 21:00 da Registon maydonida musiqiy shou namoyish etiladi.

Tunu kun ishlaydigan xizmat ko‘chalari

Shaharda tungi turizm va gastronomik xizmatlarni rivojlantirish maqsadida sayyohlar uchun maxsus xizmat ko‘chalari tashkil etildi. Ulardan biri — Orzu Mahmudov ko‘chasi bo‘lib, u tunu kun faoliyat yuritadi. Hozirda ko‘chada faoliyat yuritayotgan 20 ta umumiy ovqatlanish shoxobchasida tashrif buyuruvchilarga milliy va xalqaro oshxonalar taomlari taklif etilmoqda. Obyektlarning tungi vaqtda ham ochiq bo‘lishi shaharga kechki va tungi soatlarda keladigan sayyohlar uchun qo‘shimcha qulaylik yaratmoqda.

Yana bir yo‘nalish — uzunligi 400 metrli “Pub Street” turizm ko‘chasidir. Unda 12 ta umumiy ovqatlanish korxonasi joylashgan bo‘lib, ular bir vaqtning o‘zida 1,5 mingga yaqin mehmonga xizmat ko‘rsatishi mumkin. Ko‘chada obodonlashtirilgan yashil maydonlar, dam olish zonalari va 100 o‘rinli avtoturargoh tashkil etilgan, piyodalar xavfsizligi uchun bir tomonlama harakatlanish tizimi joriy qilingan.

“Pub Street” hududi Samarqandning tarixiy va sanoat merosi bilan ham bog‘liq: 1885-yilda aynan shu joyda Markaziy Osiyodagi ilk pivo zavodlaridan biri barpo etilgan. Ushbu an’ana bugungi kunda O‘zbekiston–Chexiya qo‘shma korxonasi — “Pulsar Group Brewery” davom ettirmoqda.

Mazkur chora-tadbirlar shaharda kechki va tungi turizm salohiyatidan samarali foydalanish, sayyohlarga xizmat ko‘rsatish ko‘lamini kengaytirish hamda “24/7 turizm” muhitini shakllantirishga xizmat qilmoqda.

Samarqandga AQSh Senatining Markaziy Osiyo bo‘yicha Senat Kokusi hamraisi, senator Stiv Deyns boshchiligidagi delegatsiya tashrif buyurdi. Mehmonlarni temir yo‘l vokzalida Samarqand viloyati hokimi o‘rinbosari Rustam Qobilov kutib oldi.

Tashrif doirasida delegatsiya Amir Temur maqbarasini ziyorat qilib, Amir Temur va Temuriylar davridagi davlatchilikning boy tarixi hamda bunyodkorlik an’analari haqida ma’lumot oldi.

Shundan so‘ng delegatsiya vakillari Registon maydoniga tashrif buyurib, madrasalarning me’moriy xususiyatlari va mahobati bilan yaqindan tanishdilar.

Tashrif dasturidan Samarqandning boshqa diqqatga sazovor maskanlari va shahardagi madaniy meros obyektlari bilan tanishish ham o‘rin olgan.

Tarixiy “Registon” maydoni yana bir bor jahon musiqa san’ati va ajoyib ijrochilik an’analarining uchrashuv joyiga aylandi.

10-iyun kuni Samarqandda Valeriy Gergiyev boshchiligidagi Rossiya Bolshoy teatri opera va simfonik orkestri solistlarining gala-konserti bo‘lib o‘tdi. Dunyoning yetakchi musiqali teatrlaridan birining chiqishi shahar madaniy hayotida muhim voqea bo‘lib, afsonaviy maydonda ko‘plab tomoshabinlarni jamladi.

Konsert Rossiya Bolshoy teatrining 250 yilligiga bag‘ishlangan xalqaro dasturning bir qismi hisoblanadi. Ushbu kecha Samarqandning boy tarixiy meros va jahon san’atini birlashtirgan yirik xalqaro madaniy tadbirlar maydoni sifatidagi alohida rolini yana bir bor ta’kidladi.

6-sentabr kuni Samarqanddagi Registon maydonida mohir pianino sozandasi Lang Langning Alibek Kabdurahmanov boshchiligidagi O‘zbekiston Milliy simfonik orkestri jo‘rligida konserti bo‘lib o‘tdi.

Kecha dasturida Lyudvig van Bethovenning 5-sonli “Imperator” fortepiano konserti va Jorj Gershvinning “Blyuz uslubidagi rapsodiya” asari yangradi.

O‘zbekistonlik bastakor Anor Nazarovning katta simfonik orkestr uchun yaratgan “Taronalar bazmi” asari tomoshabinlarning talablariga binoan ijro etildi.

Registon maydonidagi konsert O‘zbekistonning eng diqqatga molik tarixiy makonlaridan birining iste’dodi va mahorati, qoyilmaqom ijrosi hamda o‘zgacha muhitini mujassam etgan yorqin musiqiy voqea bo‘ldi.

2026-yilning 1 avgustda samarqandlik Ravshan Amirov Markaziy Osiyodagi juda jozibador, lekin o‘ta murakkab yo‘nalishlardan biri — afsonaviy Pomir magistrali bo‘ylab yolg‘iz o‘zi velosipedda safarga chiqadi. 3000 kilometrdan oshiq masofani o‘zida jamlagan mazkur safar Tojikiston hududida joylashgan mintaqadagi eng baland tog‘ dovoni — Oq-Baytaldan (4655 m) o‘tish; so‘ngra Kulma dovoni orqali Xitoyga — qadimiy Qoshg‘ar shahriga borish va nihoyat, Pomir tog‘larini yana bir bor kesib o‘tib, Qirg‘izistonning O‘sh shahrida yetib borishdan iboratdir.

Biroq, ushbu sayohatning asosiy maqsadi na sportda biror bir yutuqqa erishish, na baland tog‘ dovonlarini zabt etishdir. Veloekspeditsiya saraton kasalligiga chalingan bolalarga yordam berish uchun O‘zbekistondagi ko‘ngillilar tomonidan ilk bora xayriya maqsadida tashkil etilgan jamg‘arma - "EZGU AMAL" ijtimoiy xayriya jamg‘armasi ishlarini qo‘llab-quvvatlash maqsadida o‘tkazilmoqda.

Jamg‘arma bolasi saraton kasalligi bo‘yicha jiddiy tashhisga uchragan oilalarga har tomonlama yordam ko‘rsatadi. Ochiqko‘ngil insonlarning beg‘araz ko‘magi tufayli qimmatbaho dori-darmonlar, diagnostik tadqiqotlar, jarrohlik amaliyotlari va kimyoviy muolaja kurslari uchun mablag‘ajratiladi, tibbiy uskunalar sotib olinadi. Shuningdek, Jamg‘arma mamlakatimizda bolalar saratoni kasalligini oldini olishda davlat tibbiyot muassasalariga yordam beradi.

Ekspeditsiya davomida velosipedchi Pomir tabiati, Markaziy Osiyo madaniyati va yo‘lda uchragan insonlar haqidagi suratlar, videolavhalar va safar qaydnomalarini Instagram'da kunma-kun e’lon qilib boradi. Loyihaning asosiy maqsadi — tibbiy yordamga muhtoj bolalarning ehtiyojlariga jamoatchilik e’tiborini qaratish va odamlarni ushbu xayriya tashabbusiga jalb etishdir.

Mazkur sayohat mustaqil ravishda amalga oshiriladi. Marshrut 4500 metrdan oshadigan balandlikdagi dovonlarni, kuchli shamollar va haroratning keskin o‘zgarishiga moyil bo‘lgan va aholi yashamaydigan uzundan uzun hududlarni qamrab oladi. Ekspeditsiyaning har bir kuni velosipedchi uchun chidamlilik va ruhiy bardoshning jiddiy sinovi bo‘ladi.

Ravshan Amirovning fikricha, bosib o‘tilgan har bir kilometr hozirda o‘z hayoti uchun kurashayotgan bolalarni qo‘llab-quvvatlash ramziga aylanadi, agar ushbu ekspeditsiya tufayli birgina bola bo‘lsa-da sog‘ayib ketish imkoniyatiga ega bo‘lsa, demak, bu safar behuda bo‘lmagan bo‘ladi.

Ekspeditsiya jarayoniga qiziquvchilar uni Instagramdagi “instagram.com/ravshan_amirov va instagram.com/velolife.uz“ sahifalari orqali kuzatib borishlari, shuningdek, ular loyihaning rasmiy veb-sayti — “velolife.uz” orqali "EZGU AMAL" jamg‘armasi ko‘magiga muhtoj insonlar uchun mablag‘ yig‘ish aksiyasini qo‘llab-quvvatlashlari mumkin. Umid qilamizki, ushbu tashabbus o‘zaro yordam g‘oyasi ostida odamlarni yanada jipslashtiradi hamda ularga hatto kichik bir ezgu amal ham kimningdir hayotini o‘zgartirishi mumkinligini eslatib turadi.

“Registon” maydonidagi oqshom turli mamlakatlardan Samarqandga tashrif buyurgan minglab mehmonlar uchun o‘zgacha voqea bo‘ldi. John Lejendning jonli ijrosi afsonaviy maydonda butun dunyodan musiqa ixlosmandlarini jamlab, tomoshabinlarga O‘zbekistonning eng mashhur tarixiy maskanlaridan birida yorqin ko‘tarinki kayfiyat va unutilmas taassurotlarni ulashdi.

Konsert zamonaviy jahon musiqasi va ko‘hna Samarqandga xos betakror muhitning mutanosib uyg‘unligini yaratdi. Bu kecha uzoq vaqt yodda qoladigan xotiralarni qoldirib, shaharning insonlar, madaniyatlar va xalqaro miqyosdagi tadbirlarni birlashtirish qobiliyatini yana bir bor namoyish etdi.